W ramach amerykańskiej kampanii mającej na celu doprowadzenie do zmiany reżimu w Iranie, armia USA i społeczność wywiadowcza wykorzystują tzw. Operacyjne Przygotowanie Środowiska (Operational Preparation of the Environment – OPE). Według wspólnych publikacji wojskowych (np. JP 3-05 Operacje Specjalne), OPE to działania niebędące wywiadem, prowadzone przed lub w ramach przygotowań do potencjalnych operacji militarnych, mające na celu stworzenie warunków dla osiągnięcia sukcesu. Obejmuje to kształtowanie środowiska operacyjnego poprzez wywiad, nadzór, rozpoznanie, operacje informacyjne, sprawy cywilne, operacje psychologiczne i inne działania przygotowawcze – często na obszarach niedostępnych lub wrażliwych politycznie.
Uważam, że jednym z głównych wysiłków w ramach OPE jest przekonanie amerykańskiej opinii publicznej, że zdecydowana większość Irańczyków nienawidzi Republiki Islamskiej i pragnie jej obalenia. Moim zdaniem kluczowym graczem w tym OPE jest ośrodek badania opinii publicznej znany jako GAMAAN. GAMAAN (Group for Analyzing and Measuring Attitudes in Iran) współpracuje z Psiphon VPN, narzędziem powszechnie używanym w całym Iranie. Wyniki GAMAAN konsekwentnie malują obraz masowego sprzeciwu wobec irańskiego reżimu:
- Według sondaży GAMAAN przeprowadzonych przed 2025 rokiem, znaczna większość Irańczyków – około 70% – sprzeciwia się kontynuacji Republiki Islamskiej. Najwyższy poziom sprzeciwu, 81%, odnotowano podczas powstania „Kobieta, Życie, Wolność” pod koniec 2022 roku. Wsparcie dla „zasad rewolucji islamskiej i Najwyższego Przywódcy” spadło z 18% w 2022 r. do 11% w 2024 r.
- Tylko około 20% Irańczyków popiera kontynuację Republiki Islamskiej. Zapytani o preferowane alternatywy, około 26% opowiada się za świecką republiką, a około 21% popiera monarchię.
Źródła finansowania: GAMAAN i Psiphon
Jakie są jednak źródła finansowania GAMAAN i Psiphon VPN? GAMAAN opisuje się jako niezależna fundacja badawcza non-profit zarejestrowana w Holandii, założona przez naukowców z holenderskich uniwersytetów (Tilburg i Utrecht). Korzysta ona z innowacyjnych metod online (anonimowe próbkowanie za pośrednictwem sieci VPN, takich jak Psiphon), aby pokonać autocenzurę w kontekstach autorytarnych.
Założycielem i dyrektorem GAMAAN jest dr Ammar Maleki, profesor nauk politycznych na Uniwersytecie w Tilburgu. Maleki nie ukrywa swoich poglądów politycznych – jego profil uniwersytecki wyraźnie stwierdza, że jest on „działaczem prodemokratycznym i analitykiem politycznym polityki irańskiej”, który stara się „wywierać wpływ na debaty polityczne dotyczące demokratyzacji Iranu”.
Tu obraz staje się bardziej kontrowersyjny. GAMAAN polega na finansowanym przez rząd USA dostawcy VPN – Psiphon; współpracuje z finansowanym przez USAID Instytutem Tony’ego Blaira; oraz otrzymuje fundusze od historyk Ladan Boroumand, współzałożycielki Centrum Praw Człowieka im. Abdorrahmana Boroumanda, które z kolei jest wspierane przez finansowany przez rząd USA National Endowment for Democracy (NED).
Psiphon Inc. to kanadyjska korporacja, która od 2008 roku otrzymuje granty od Departamentu Stanu USA w ramach programu Internet Freedom. Ostatnio, w kwietniu 2024 roku, Open Technology Fund (OTF) ogłosił zwiększenie długoterminowego finansowania dla Psiphon, z kwotami sięgającymi 18,54 mln USD na rok 2024 i 5,87 mln USD na rok 2025. OTF jest administrowany przez US Agency for Global Media (USAGM), niezależną agencję federalną rządu USA.
Alternatywne dane: Maryland University
Istnieje alternatywna baza danych sondażowych, która maluje radykalnie inny obraz nastrojów w Iranie. Centrum Studiów Międzynarodowych i Bezpieczeństwa w Maryland (CISSM) przeprowadziło serię badań metodą telefoniczną, które pokazują bardziej umiarkowane wyniki. Ich ustalenia z lat 2023-2024 wskazują, że około 75% respondentów spodziewa się, że konstytucja i system polityczny Iranu pozostaną w przybliżeniu takie same za dziesięć lat, a tylko 17% zgadza się z postulatami protestujących o zastąpienie Republiki Islamskiej.
Z sondaży z 2024 roku wynikało, że prezydent Pezeshkian był postrzegany pozytywnie przez 66% ankietowanych na początku swojej kadencji, a 70% wyraziło przekonanie, że będzie on uczciwym i godnym zaufania prezydentem.
Skutki wydarzeń z 2025 i 2026 roku
Od czasu niespodziewanego ataku Izraela z 13 czerwca 2025 r. nie przeprowadzono nowych sondaży, jednak reakcja w Iranie była podobna do tej w USA po 11 września – nastąpił wzrost jedności narodowej.
Nieudana „kolorowa rewolucja” zainicjowana 28 grudnia 2025 r. przez USA i Izrael tylko wzmocniła poparcie dla Republiki Islamskiej. Ważnym wydarzeniem było podpisanie pod koniec stycznia Trójstronnego Porozumienia o Bezpieczeństwie z Rosją i Chinami. Kraje te zapewniają obecnie więcej zasobów i wsparcia w celu stabilizacji irańskiego rządu.
Groźby Donalda Trumpa dotyczące ataku na Iran przynoszą odwrotny skutek wśród większości populacji. Atak z czerwca 2025 r., połączony z zagranicznymi prowokacjami pod koniec 2025 r., obudził nowe poczucie nacjonalizmu wśród irańskiej opinii publicznej.
Wiara Zachodu w to, że Iran jest obecnie bardziej podatny na upadek niż kiedykolwiek w ciągu ostatnich 46 lat, jest tworem finansowanej przez USA kampanii propagandowej. Opiera się ona na ideologicznie uprzedzonym ośrodku badawczym, który produkuje wyniki mające przekonać Amerykanów, że Iran „tęskni za wolnością” i wystarczy jedynie zlikwidować tamtejsze przywództwo.